Tarım uzmanı Ergin Kahveci, İran–İsrail–ABD ekseninde yaşanan savaş ve kriz ortamının Türkiye tarım sektörü üzerinde hem riskler hem de fırsatlar doğurabileceğini değerlendirdi. Kahveci’ye göre özellikle azotlu gübreler, petrol ve mazot fiyatları üzerinden üretim maliyetleri baskı altına girebilirken; doğru stok ve takas politikalarıyla bazı ürünlerde avantajlı bir tablo oluşabilir.
Kahveci’nin analizine göre kriz ortamında en kritik başlıkların başında üre başta olmak üzere azotlu gübreler geliyor. Gübre tedarik zincirinde yaşanabilecek aksaklıkların doğrudan üretim maliyetlerini artıracağına dikkat çeken Kahveci, bu durumun tahıllar ve yem hammaddeleri başta olmak üzere birçok ürünü zincirleme etkileyeceğini ifade etti.
Bir diğer kırılgan alanın petrol ve mazot olduğunu vurgulayan Kahveci, enerji fiyatlarındaki artışın hem üretim hem de lojistik maliyetlerini yukarı çekeceğini belirtti. Bu nedenle çiftçilerin korunması amacıyla genel ekonomik önlemler çerçevesinde mazot ve yakıt desteklerinin güçlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Kahveci, gübre ve yakıt giderleri üzerinden toplam üretim maliyetlerinde yüzde 10’a kadar avantaj sağlanabilecek bir destek mekanizmasının mümkün olabileceğini dile getirdi.
Ürün bazında ise Antep fıstığı, elma, karpuz, nar, kivi ve tahılların öne çıktığını belirten Kahveci, özellikle Antep fıstığında ilave re-export koşullu ve kamu kurumsallığı içinde yürütülecek bir stok politikasının stratejik önem taşıdığını ifade etti.
Re-export başlığında ise un, makarna, tahıllar ve yem hammaddelerinin dikkatle yönetilmesi gerektiğini belirten Kahveci, Türkiye’nin bu alandaki üretim ve ihracat kapasitesinin doğru planlamayla avantaja dönüştürülebileceğini vurguladı.
Yaş meyve grubunda ise “çift taraflı arbitraj” olarak tanımladığı bir strateji öneren Kahveci, hem iç piyasanın hem de yerli üreticinin korunmasını esas alan iki yönlü ticaret politikasının benimsenmesi gerektiğini söyledi.
Genel çerçevede, İran–İsrail–ABD hattındaki jeopolitik risklerin Türkiye tarımında maliyet baskısı yaratabileceğini belirten Kahveci, ancak doğru takas formülleri, stok politikaları ve çiftçi odaklı desteklerle bu sürecin kontrollü biçimde yönetilebileceğini ifade etti.
