Türkiye, 2025 yılında bütçe açığını yıl başında öngörülenden daha düşük seviyede tutmayı ve faiz dışı fazla vermeyi başarsa da, vergi yükünün kimlerin sırtına bindiği tartışma konusu oldu. TEPAV Direktörü Coşkun Cangöz’ün Vakfın blog sayfasında yayımladığı çalışmaya göre, bütçenin asıl yükünü bir kez daha çalışanlar taşıdı.
Cangöz’ün analizine göre, büyük bölümü çalışanların ücretlerinden kesilen gelir vergisi tevkifatı, başlangıç bütçesinde öngörülen tutarın yüzde 33,6 üzerinde gerçekleşti. Bu fark, çalışanların 2025 yılı boyunca 662 milyar lira daha fazla vergi ödediğini ortaya koydu.
Buna karşılık kurumlar vergisi, yıl başında belirlenen hedefin yaklaşık yüzde 25 altında kaldı. Beyana dayalı gelir vergisindeki artış ise yüzde 10,99 ile stopaj kaynaklı artışın oldukça gerisinde kaldı.
Cangöz, bütçe açığının düşmüş olmasının ilk bakışta olumlu görünebileceğini ancak bu sonucun nasıl elde edildiğine bakılması gerektiğini vurguladı. Çalışmasında, “Stopajla vergisini ödeyen, eğitimden gıdaya, ulaştırmadan iletişime kadar her alanda KDV ve ÖTV ödeyen çalışan kesim, devlet harcamalarını finanse etmiş oldu” değerlendirmesine yer verdi.
Faiz gelirleri stopajı etkili oldu
Cangöz, EKONOMİ’ye yaptığı değerlendirmede, gelir vergisi tevkifatının alt kırılımlarının açıklanmadığını hatırlatarak, 2025 yılında faiz gelirlerinden alınan stopajın artışta etkili olmuş olabileceğini söyledi. Temmuz ayında yapılan düzenlemelerle TL mevduat ve yatırım fonlarında stopaj oranlarının yükseltildiğini anımsatan Cangöz, bu artışın vergi tahsilatını yukarı çektiğini ifade etti.
ÖTV’de hedef tutmadı
2025’te Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tahsilatı da bütçe hedeflerinin altında kaldı. Cangöz’e göre, dayanıklı tüketim malları ve motorlu taşıtlarda ekonomik büyümenin hedefin altında kalması ile petrol fiyatlarının görece düşük seyri bu sonucu doğurdu.
ÖTV’nin önemli kalemleri olan alkollü içkiler ve tütün ürünlerinde ise verginin sınırına gelinmiş olabileceğine dikkat çeken Cangöz, aşırı vergilendirmenin kaçak ve merdiven altı üretimi artırdığı uyarısında bulundu. Sahte alkol kaynaklı ölümlerin artmasının da bu durumla bağlantılı olabileceğini dile getirdi.
Vergi reformu çağrısı
Cangöz, bütçe açığındaki düşüşü olumlu bulmakla birlikte, harcamaların hedeflerin üzerine çıkmasına dikkat çekti. Gelir tarafında ise vergi reformunun kaçınılmaz olduğunu vurgulayan Cangöz, ekonomik ve sosyal kesimler arasında daha adil bir dengenin ancak bu şekilde sağlanabileceğini ifade etti.
