Avrupa Birliği, küresel ticarette dengeleri sarsacak bir adım daha attı. Mercosur Anlaşması’nın çiftçi direnişi nedeniyle yargıya taşınmasının ardından AB, bu kez Hindistan ile kapsamlı bir ticaret anlaşmasına imza attı. Tarım yazarı Ergin Kahveci’ye göre bu hamle, yalnızca AB-Hindistan ilişkilerini değil, küresel gıda rekabetini ve Türkiye’nin konumunu da doğrudan ilgilendiriyor.
Mercosur tıkandı, rota Hindistan’a döndü
AB, Mercosur Anlaşması’nı tarım sektöründeki sert tepkiler nedeniyle hayata geçiremedi. Çiftçilerin direnişi sonucu anlaşma Avrupa Adalet Divanı’na taşındı ve süreç yaklaşık iki yıl ötelenmiş oldu. Bu tıkanmanın ardından AB, yönünü Hindistan’a çevirdi ve çok daha geniş kapsamlı bir ticaret mutabakatı sağladı.
1,45 milyarlık dev pazar AB tarımına açıldı
Anlaşmayla birlikte AB tarım ve gıda ürünleri için 1,45 milyar tüketiciden oluşan Hindistan pazarı fiilen açılmış oldu. 2024’te AB’nin Hindistan’a tarım ve gıda ihracatı 1,3 milyar avro ile toplam ihracatın yalnızca yüzde 0,6’sını oluşturdu. Ancak Kahveci, bu rakamın “aldatıcı” olduğuna dikkat çekiyor: Bu ihracat, Hindistan’ın yüzde 36 ortalama, yüzde 150’ye varan gümrük vergilerine rağmen yapıldı.
Yüksek duvarlar yıkılıyor, hassas ürünler korunuyor
Anlaşma, Hindistan’ın tarım ve gıda ürünlerine uyguladığı yüksek gümrük vergilerini büyük ölçüde kaldırıyor ya da düşürüyor. Buna karşın AB, sığır eti, şeker, pirinç, tavuk eti, süt tozu, bal, muz, buğday, sarımsak ve etanol gibi “hassas ürünlerde” mevcut korumalarını sürdürüyor.
Öte yandan koyun ve keçi eti, üzüm, salatalık, kurutulmuş soğan ve nişasta gibi ürünlerde ise kademeli kotalar devreye giriyor.
Vergiler düşüyor, ihracat patlaması kapıda
Anlaşmanın AB lehine açtığı tablo çarpıcı:
-
Şarapta gümrük vergisi yüzde 150’den yüzde 20–30’a,
-
Alkollü içkilerde yüzde 150’den yüzde 40’a,
-
Zeytinyağı ve bitkisel yağlarda yüzde 45’ten sıfıra,
-
İşlenmiş gıdalarda yüzde 50’ye varan vergilerden sıfıra düşüyor.
Bu tablo, AB tarım ve gıda ihracatında ciddi bir sıçrama beklentisini beraberinde getiriyor.
Gıda savaşları sertleşiyor
Ergin Kahveci’ye göre Trump sonrası durağanlaşan ticaret anlaşmaları yeniden hız kazanmış durumda. Rusya, Çin, Brezilya, Arjantin ve Avustralya gibi küresel aktörler gücünü artık açık biçimde “gıda savaşları” üzerinden gösteriyor. AB’nin Mercosur’da geri adım atıp Hindistan’da hassas ürünleri korumaya alması ise siyasi ve ekonomik tercihlerin ticarette belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.
Türkiye için fırsat mı, risk mi?
Gümrük Birliği nedeniyle bu anlaşma Türkiye’yi de yakından ilgilendiriyor. AB’nin Hindistan pazarındaki payının artması, doğru stratejiyle Türkiye için bir fırsata dönüşebilir. Ancak Kahveci’ye göre asıl tehlike, artan arz nedeniyle çiftçi fiyatlarının düşmesi.
Türkiye’nin bu yeni dengeye göre acilen AB ile tarım ve gıda ticaret stratejisini güncellemesi gerekiyor. Hindistan ile doğrudan ticarette ise kısa vadede büyük bir değişim beklenmiyor.
Soru ortada duruyor
Bütün bu gelişmeler yaşanırken Ergin Kahveci’nin sorusu ise hayli çarpıcı:
“Bu anlaşmadan memleketin gerçekten haberi var mı?”
