Orta Doğu’da tırmanan savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticaret akışının aksaması, küresel gübre piyasasında ciddi dalgalanmalara yol açtı. Uzmanlara göre dünya gübre ticaretinin önemli bir bölümü bu bölgeden geçiyor ve yaşanan kriz arz güvenliğini doğrudan etkiliyor.
Piyasadaki son verilere göre, en yaygın kullanılan azotlu gübrelerden üre fiyatı ton başına 585 dolara kadar yükseldi ve son bir yılda yüzde 52’den fazla arttı.
Savaşın ardından navlun maliyetleri, enerji fiyatları ve lojistik riskler de artınca gübre maliyetleri çiftçiler için daha da ağır bir yük haline geldi. Tarım uzmanları, bu artışın üretim maliyetlerini yükselterek gıda fiyatlarına da yansıyabileceğini belirtiyor.
Türkiye de gübrede büyük ölçüde ithalata bağımlı bir ülke olduğu için küresel fiyat artışlarından doğrudan etkileniyor. Bu nedenle hükümet, maliyetleri sınırlamak amacıyla üre gübresinde uygulanan gümrük vergisini kaldırma kararı aldı.
Sahte gübre operasyonları arttı
Gübre fiyatlarının yükselmesiyle birlikte piyasada sahte gübre vakalarında da artış yaşandığı belirtiliyor.
Son olarak bugün Ankara’da jandarma ekiplerinin düzenlediği operasyonda yaklaşık 5 milyon lira değerinde 30 ton sahte tarım gübresi ele geçirildi. Olayla ilgili 3 şüpheli gözaltına alındı.
Yetkililer, sahte gübrelerin genellikle orijinal ürün çuvalları kullanılarak piyasaya sürüldüğünü ve içeriğinde bulunması gereken besin elementlerinin büyük kısmının eksik olduğunu belirtiyor.
Çiftçiye büyük zarar veriyor
Tarım uzmanlarına göre sahte gübre kullanımı yalnızca ekonomik zarar doğurmuyor, aynı zamanda tarımsal verimi de ciddi şekilde düşürüyor.
Laboratuvar analizlerinde bazı sahte gübrelerde etikette belirtilen azot, fosfor ve potasyum oranlarının yarıdan daha düşük çıktığı tespit edildi. Bu durum, çiftçinin hem ürün kaybı yaşamasına hem de toprağın besin dengesinin bozulmasına yol açabiliyor.
Türkiye’de yalnızca 2025 yılında basına yansıyan operasyonlarda 155 ton sahte gübre ele geçirildiği açıklanmıştı.
Uzmanlardan çiftçilere uyarı
Tarım uzmanları ve ziraat odaları, üreticilerin sahte gübre riskine karşı şu noktalara dikkat etmesi gerektiğini belirtiyor:
-
Gübrelerin mutlaka lisanslı bayilerden alınması
-
Ambalaj üzerindeki barkod ve etiket bilgilerinin kontrol edilmesi
-
Şüpheli ürünlerin ilçe tarım müdürlüklerine bildirilmesi
-
Çok düşük fiyatlı gübre tekliflerine karşı dikkatli olunması
Uzmanlara göre savaş ve küresel krizler nedeniyle artan maliyetler, sahte ürünlerin piyasaya sürülmesini kolaylaştırabiliyor. Bu nedenle özellikle ekim sezonu öncesinde denetimlerin artırılması ve çiftçilerin bilinçlendirilmesi kritik önem taşıyor.
