CHP Antalya Milletvekili Mustafa Erdem, Cumhurbaşkanı tarafından 6 Ocak 2026’da açıklanan Genç İstihdam Hamlesi – GÜÇ Programına sert eleştiriler yöneltti. Programın genç işsizliğini azaltmak yerine sermaye kesimine devlet destekli ucuz iş gücü yaratmayı hedeflediğini savunan Erdem, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle TBMM’ye soru önergesi sundu.
Erdem, programın kamuoyuna “gençlerin üretime katılımını artıracak kapsamlı bir istihdam paketi” olarak sunulduğunu ancak içeriğinin ağırlıklı olarak işveren teşviklerinden oluştuğunu ifade etti. Ulusal Staj Programı, İşgücü Uyum Programı (İUP), İlk Adım Programı ve İŞKUR Gençlik Programı gibi başlıkların gençler açısından güvenceli istihdam sunmadığını belirten Erdem, “Bu paket gençlere iş değil, geçici ve güvencesiz çalışma dayatıyor” dedi.
AKP iktidarının yarattığı NEET (ne eğitimde ne istihdamda olan gençler) sorununa kalıcı çözüm üretmediğini vurgulayan Erdem, “Günü kurtaran adımlarla genç işsizliği çözülmez. Bu anlayış, kamu kaynaklarını kullanarak patronlara devasa teşvikler açmanın başka bir yoludur” ifadelerini kullandı. Kamuoyuna yansıyan ancak teyit edilmeyen bilgilere göre program kapsamında 3 milyon genç için 445,1 milyar liralık teşvik öngörüldüğünü hatırlattı.
‘İşe ilk adım travması’
Program kapsamındaki İşe İlk Adım Projesine de dikkat çeken Erdem, gençlerin 6 ay boyunca günlük 1375 lira “cep harçlığı” ile çalıştırılacağını, sürenin sonunda ise işten çıkarılma riskiyle karşı karşıya kalacaklarını söyledi. “Bu, gençlere deneyim değil, ilk iş hayatı travması yaşatmak demektir” diyen Erdem, teşvik sona erdiğinde işverenlerin yeni maliyetlere katlanmak istemeyeceğini vurguladı.
Asgari ücret altında meşrulaştırılan emek
Cumhurbaşkanı’nın haftada 3 gün çalışan bir gencin ayda 19 bin lira kazanacağı yönündeki açıklamasını da eleştiren Erdem, hesaplamaya göre bu tutarın 16 bin 500 lirada kaldığını belirterek, “Asgari ücretin altında çalışmayı meşrulaştıran bir tabloyla karşı karşıyayız” dedi.
Mesleki eğitim ve MESEM uygulamalarını da hatırlatan Erdem, çocuk yaşta emeğin sömürüldüğünü, iş güvenliğinin dahi sağlanamadığını ifade ederek, “Kamu kaynaklarıyla emek sömürüsünün alanı genişletiliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Soru önergesi
CHP’li Erdem, Bakan Işıkhan’a yönelttiği 8 soruda bütçe dağılımından sosyal haklara, ücret hesaplamalarından sendikal örgütlenmeye kadar programın tüm yönleriyle açıklanmasını talep etti. Erdem, “Bu uygulamanın amacı genç işsizliğini azaltmak mı, yoksa ucuz ve güvencesiz emeği kalıcı hale getirmek mi?” diye sordu.
CHP Antalya milletvekili Mustafa Erdem, Çalışma ve Sosyal güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın yanıtlaması istemiyle şu soruları yöneltti:
1. “Genç İstihdam Hamlesi” kapsamında belirlenen bütçe miktarı nedir? Programların her biri için ayrı ayrı belirlenen harcama kalemleri dağılımı ne şekildedir?
2. “İşe İlk Adım Programı” kapsamında işe başlayan gençlerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin hakları, iş güvencesi ve sendikal haklar açısından durumları nedir? Bu gençlerin gerekli sosyal haklara sahip olmaması hangi hukuki zemine dayandırılmaktadır?
3. “Genç İstihdam Hamlesi” başlıklı tanıtım programında, haftada 3 gün, günlük 1375 liraya çalıştırılan bir gence 19 bin lira ödeme yapılacağı açıklanmıştır. Ancak günlük ücret olan 1375 liradan aylık 12 gün çalışan bir gencin alacağı ücret hesaplandığında, 16 bin 500 lirada kalmaktadır. Bu kapsamda istihdam edilecek gençlerin çalışma koşulları ve ücretlendirme kriterleri nelerdir?
4. “Genç İstihdam Hamlesi” adı altında verilen günlük “cep harçlığı” uygulaması kapsamında gençlerin asgari ücret ve altında ücretlerle çalıştırılması nasıl engellenecektir? Bu uygulama sonucunda ortalama alınacak net ücret ile asgari ücret arasındaki fark nasıl açıklanmaktadır?
5. Bakanlık tarafından hazırlanan bu programlarda istihdam garantisi olmayan teşviklere dayalı uygulamaların gençlerin işsizlik ve güvencesizlik sorununa çözüm olacağı resmi olarak nasıl değerlendirilmiştir? Bu programların etki analizi ve risk değerlendirmesi yapılmış mıdır? Yapıldıysa sonuçlarını açıklayınız.
6. Bu teşviklerin sendika ve toplu sözleşme haklarına etkisi ile genç çalışanların örgütlenme hakkının korunmasına yönelik somut düzenlemeler nelerdir?
7. Bu paket kapsamında kamu kaynaklarının sermayeye aktarılması ile ilgili olarak, benzer dönemde gençlik, eğitim ve istihdam alanına ayrılan diğer destek kalemlerinde (örneğin gençlere yönelik eğitim programları, işsizlik yardımları vb.) bir azalma veya kaynak kaydırma söz konusu mudur?
8. Bu uygulamada asıl amaç genç işsizliğindeki artışı önlemek mi yoksa sermaye kesimine ucuz iş gücü potansiyeli yaratmak ve esnek çalışma modelleriyle güvencesiz çalışma koşullarını meşrulaştırmak mıdır?
