Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ilişkin Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması kapsamında uygulanan “Sağlık Modülü” sonuçlarını yayımladı. Avrupa Birliği ülkeleriyle eş zamanlı yürütülen çalışma, hanelerdeki 15 yaş ve üzeri fertlerin sağlık durumu ile sağlık harcamalarının hane bütçesine etkisini ortaya koydu.
Muayene ve Tedavi Harcamaları Her İki Haneden Birine Yük
Araştırmaya göre doktor muayene ve tedavi harcamaları, hanelerin %6,1’ine “çok”, %50,2’sine ise “biraz” yük getirdi. %40,9’luk kesim ise bu harcamaların bütçelerine yük oluşturmadığını belirtti.
Diş muayene ve tedavi harcamalarında da benzer bir tablo görüldü. Hanelerin %5,3’ü bu harcamaların çok, %37,2’si biraz yük getirdiğini ifade ederken, %28,9’u yük oluşturmadığını söyledi.
İlaç harcamaları ise hanelerin %5,0’ına çok, %50,9’una biraz yük getirirken; %44,0’ı ilaç giderlerinin bütçelerine yük olmadığını kaydetti.
Son 12 ayda hanelerin %2,7’si muayene veya tedavi, %28,6’sı diş muayenesi veya tedavisi, %0,1’i ise ilaç için hiçbir harcama yapmadı.
Düşük Gelirliler Diş Tedavisinden Daha Fazla Vazgeçiyor
Gelir gruplarına göre veriler incelendiğinde, diş muayene ve tedavisi harcaması yapmayanların oranı gelir düştükçe artıyor. En düşük %20’lik gelir grubunda yer alan hanelerin %45,4’ü son bir yılda diş harcaması yapmazken, bu oran en yüksek %20’lik gelir grubunda %25,5 olarak gerçekleşti.
Öte yandan en düşük gelir grubundaki hanelerin:
-
%62,9’una doktor muayene ve tedavi harcamaları,
-
%37,6’sına diş muayene ve tedavi harcamaları,
-
%65,5’ine ilaç harcamaları yük getirdi.
En yüksek gelir grubunda ise hanelerin:
-
%53,0’ı doktor muayene ve tedavilerin,
-
%38,0’ı diş tedavilerinin,
-
%59,5’i ilaç harcamalarının bütçelerine yük getirmediğini belirtti.
Yoksulluk Riski Altındakiler Daha Az Oturarak Çalışıyor
Çalışan 15 yaş ve üzeri fertlerin iş yaşamlarındaki fiziksel aktivite yoğunlukları da araştırmada yer aldı. Buna göre çalışanların %29,4’ü çoğunlukla oturarak, %45,5’i ayakta durarak, %18,7’si yürüyerek veya orta düzey fiziksel aktiviteyle, %6,4’ü ise ağır işte çalışıyor.
Yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında olan fertlerin yalnızca %17,2’si oturarak çalışırken, risk altında olmayanlarda bu oran %31,7’ye çıkıyor. Risk altındaki fertlerin %11,2’si ise ağır iş veya ağır fiziksel aktivite gerektiren işlerde çalışıyor.
Toplumun %63,3’ü Fiziksel Aktivite Yapmıyor
15 yaş ve üzeri fertlerin iş dışındaki zamanları incelendiğinde çarpıcı bir tablo ortaya çıktı. Fertlerin %63,3’ü en az 10 dakika aralıksız süren herhangi bir fiziksel aktivite ya da boş zaman faaliyetine zaman ayırmadığını belirtti.
Fiziksel aktivite yapanların oranı ise oldukça sınırlı kaldı:
-
%1,4’ü günde iki kez veya daha fazla,
-
%11,6’sı günde bir kez,
-
%5,6’sı haftada 4-6 kez,
-
%11,5’i haftada 1-3 kez aktivite yapıyor.
En Fazla Zorlanılan Alan: Görme ve Yürüme
Araştırmaya katılan fertlerin büyük çoğunluğu temel faaliyetlerde zorlanmadığını ifade etti. Buna göre fertlerin:
-
%96,9’u iletişimde,
-
%95,8’i öz bakımda,
-
%90,0’ı işitmede,
-
%85,2’si hatırlamada,
-
%80,5’i görmede,
-
%79,7’si yürümede sorun yaşamadığını belirtti.
En çok zorlanılan faaliyetler ise sırasıyla %17,3 ile görme, %15,2 ile yürüme ve %12,6 ile hatırlama oldu. Fertlerin yalnızca %2,2’si iletişim faaliyetlerinde zorlandığını ifade etti.
