Dünyanın önde gelen finans kuruluşları, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimin tetiklediği petrol fiyat artışının Türkiye ekonomisine etkilerini mercek altına aldı. Yapılan analizlerde, yükselişin süresi ve kalıcılığının cari açık, enflasyon ve para politikası üzerinde belirleyici olacağı vurgulandı.
Cari açıkta ek yük uyarısı
Goldman Sachs, Brent petrol fiyatlarının yıl sonuna kadar mevcut yüksek seviyelerini koruması halinde Türkiye’nin cari açığına yaklaşık 18 milyar dolarlık ek yük binebileceğini hesapladı. Bu tutarın, Türkiye’nin gayri safi yurt içi hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 1’ine karşılık geldiği belirtildi.
Banka, söz konusu artışın finansman açısından “yönetilebilir” olduğunu ancak petrol fiyatlarının daha da yükselmesi ya da uzun süre yüksek kalmasının kırılganlıkları artırabileceğine dikkat çekti.
Enflasyona doğrudan etki
ING Global ise Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığı nedeniyle petrol fiyatlarındaki artıştan en fazla etkilenecek ülkeler arasında olduğunu belirtti. Bankaya göre petrol fiyatlarında yaşanacak yüzde 10’luk bir artış, Türkiye’de yıllık enflasyonu yaklaşık 1,10 puan yukarı çekebilir.
Bu durum, akaryakıt fiyatları üzerinden ulaştırma maliyetlerini artırarak gıda ve temel tüketim ürünlerine de zincirleme yansıyabilir.
Faiz ve enflasyon tahminleri yukarı revize edildi
JPMorgan, artan petrol fiyatları, genişleyen cari açık ve olası sermaye çıkışlarını gerekçe göstererek Türkiye’ye yönelik makroekonomik tahminlerini güncelledi. Banka, 2026 yıl sonu politika faizi beklentisini yüzde 31’e, enflasyon tahminini ise yüzde 25’e yükseltti.
Bu revizyon, enerji fiyatlarındaki yükselişin para politikası üzerinde baskı oluşturabileceğine işaret ediyor.
Türkiye için risk nerede yoğunlaşıyor?
Türkiye net enerji ithalatçısı bir ülke olduğu için petrol fiyatlarındaki her kalıcı artış:
-
Cari açığı büyütüyor
-
Enflasyonu yukarı çekiyor
-
Merkez Bankası’nın faiz alanını daraltıyor
-
Kur üzerinde baskı yaratabiliyor
Uzmanlara göre asıl belirleyici unsur, petrol fiyatlarındaki yükselişin geçici mi yoksa kalıcı mı olacağı. Kısa süreli artışların etkisi sınırlı kalabilirken, uzun soluklu bir enerji şoku hem büyüme hem fiyat istikrarı açısından daha ciddi sonuçlar doğurabilir.
