Yörük Sanayici ve İş İnsanları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Avukat Mustafa Alper Oral, 16 Nisan Dünya Yörükler Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, Yörüklerin tarihsel ve kültürel önemine vurgu yaparken, günümüzde karşı karşıya kaldıkları çok yönlü sorunların acil çözüm beklediğini ifade etti.
Yörükler bu toprakların temel unsuru
Oral, Yörüklerin Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan köklü geçmişleri, üretim kültürleri ve doğayla kurdukları dengeli yaşam biçimiyle Anadolu’nun en önemli değerlerinden biri olduğunu belirtti. Toroslar başta olmak üzere Antalya ve çevresinde Yörüklerin tarım, hayvancılık ve kırsal ekonominin temel taşı olduğunu ifade eden Oral, doğa ve ormanların korunmasında da Yörüklerin tarihsel bir rol üstlendiğini kaydetti.
Cumhuriyetin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün, “Toroslar’da bir Yörük çadırında duman tütüyorsa, bu milleti hiçbir güç yıkamaz” sözünü hatırlatan Oral, Yörüklerin bu topraklar için taşıdığı önemin altını çizdi.
Sosyal güvence ve ekonomik sorunlar öne çıkıyor
Açıklamada, Yörüklerin önemli bir kısmının hâlâ sosyal güvenlik sisteminin dışında kaldığına dikkat çekildi. Sigortasız yaşamın özellikle hastalık, yaşlılık ve iş kazaları gibi durumlarda ciddi mağduriyetler yarattığını belirten Oral, düzensiz gelir yapısı nedeniyle Bağ-Kur primlerinin ödenmesinde zorluk yaşandığını ifade etti.
Bu kapsamda, Yörüklerin yaşam koşullarına uygun esnek ve devlet destekli bir sosyal güvenlik modelinin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı. Ayrıca hayvancılıkta artan yem, bakım ve nakliye maliyetlerinin küçük üreticiyi üretimden çekilme noktasına getirdiği, bu nedenle desteklerin artırılmasının şart olduğu belirtildi.
Eğitim, enerji ve sağlık hizmetlerine erişim zor
Göçer ve yarı göçer yaşam biçiminin çocukların eğitim hayatında sürekliliği zorlaştırdığına dikkat çekilen açıklamada, taşımalı eğitim sistemlerinin güçlendirilmesi, yatılı bölge okullarının yaygınlaştırılması ve mobil eğitim modellerinin devreye alınması gerektiği ifade edildi.
Yaylalarda enerjiye erişimde yaşanan sorunların da Yörüklerin günlük yaşamını ve üretimini olumsuz etkilediği belirtilerek, özellikle güneş enerjisi gibi taşınabilir ve sürdürülebilir çözümlerin desteklenmesinin zorunlu hale geldiği kaydedildi.
Sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan zorluklara da değinen Oral, mobil sağlık hizmetlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.
Mera ve yaylalar daralıyor
Yörüklerin yaşam alanı olan mera ve yaylaların son yıllarda imar, turizm ve madencilik faaliyetleri nedeniyle daraldığını belirten Oral, bu durumun göçer yaşamı ve hayvancılığı ciddi şekilde tehdit ettiğini ifade etti. Bu alanların korunması ve Yörüklerin kullanım önceliğinin hukuki güvence altına alınması gerektiğini söyledi.
Kültürel miras ve temsil sorunu
Kentleşmeyle birlikte genç kuşakların Yörük kültüründen uzaklaştığına dikkat çekilen açıklamada, kültürel değerlerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması için eğitim ve tanıtım faaliyetlerinin artırılması gerektiği ifade edildi.
Yörüklerin karar alma mekanizmalarında yeterince temsil edilmediğini de vurgulayan Oral, yerel ve ulusal düzeyde daha güçlü temsilin sağlanmasının önemine işaret etti.
Üretici hak ettiği değeri alamıyor
Yörüklerin ürettiği doğal ürünlerin çoğu zaman gerçek değerini bulamadığını belirten Oral, aracı mekanizmalar nedeniyle üreticinin hak ettiği geliri elde edemediğini söyledi. Bu sorunun çözümü için kooperatifleşme, doğrudan satış ve markalaşma süreçlerinin desteklenmesi gerektiğini ifade etti.
Açıklamasının sonunda Oral, Yörük kültürünün yalnızca geçmişin bir mirası değil, aynı zamanda sürdürülebilir bir geleceğin anahtarı olduğunu belirterek, “Yörüklerin yaşam koşullarını iyileştirmek ve üretimdeki rolünü güçlendirmek, ülkemizin geleceğine yapılan önemli bir yatırımdır” dedi.
