Ormancılar Derneği Batı Akdeniz Şubesi’nde düzenlenen sunumda, kısa süre önce doktora unvanını alan Dr. Nur Ocaklı’nın 2021 Antalya ve 2023 Çanakkale orman yangınlarını konu alan doktora tezinden kesitler sunuldu. Ocaklı, çalışmasında teknik analizden çok yangınların sosyal etkilerini, afet yönetimi süreçlerini ve paydaş ilişkilerini incelediğini söyledi.
Araştırmanın Antalya Manavgat ilçesindeki Kalemler Mahallesi ile Çanakkale’de Kayadeli Köyü’nde yürütüldüğünü belirten Ocaklı, iki bölgenin hem benzer hem farklı özellikler taşıdığı için seçildiğini ifade etti. Çalışmada yangın dinamikleri, sosyoekonomik etkiler, afet yönetimi aşamaları ve yönetim-paydaş ilişkileri olmak üzere dört ana başlık ele alındı.
"Artık yangınlar sadece ormanda başlayıp ormanda bitmiyor"
Ocaklı, geçmişte orman yangınlarının çoğunlukla ormanda başlayıp ormanda sona erdiğini ancak bugün durumun değiştiğini vurguladı.
“Artık ormanlık alanlarla yaşam alanları iç içe geçmiş durumda. Yangınlar tarım arazilerini, evleri, hayvanları ve geçim kaynaklarını doğrudan etkiliyor” diyen Ocaklı, bu dönüşümün afet yönetiminde yeni yaklaşımlar gerektirdiğini söyledi.
Yerel halkın hayvan tahliyesi, güvenli kaçış ve kriz anında yapılacaklar konusunda yeterli bilgiye sahip olmamasının da riskleri büyüttüğünü belirtti.
Afet yönetimi ve paydaş ilişkileri
Dr. Ocaklı, araştırmasının merkezinde afet yönetimi aşamaları ile kurumlar ve paydaşlar arasındaki ilişkilerin bulunduğunu kaydetti.
Yerel halkın çoğu zaman yalnızca mağdur olarak görüldüğünü ifade eden Ocaklı, afet yönetiminde onların aktif aktör olarak yer alması gerektiğini vurguladı. Köy ve mahalle ölçeğinde yerel yangın ekipleri kurulması, düzenli eğitim ve tatbikat yapılması önerileri de bu kapsamda dile getirildi.
Psikolojik destek geri planda kalıyor
Yangınların ekonomik kayıpların ötesinde psikolojik travmalara yol açtığını anlatan Ocaklı, birçok kişinin duman kokusu ya da siren sesiyle tetiklendiğini belirtti.
Türkiye’de afet sonrası iyileştirme çalışmalarının çoğunlukla maddi destek odaklı yürütüldüğünü, psikolojik destek mekanizmalarının ise yeterince güçlü olmadığını söyledi.
Aidiyet hissi yeniden kurulmalı
Yangın sonrası yapılan konutların her zaman eski yaşam düzenine uygun olmadığını dile getiren Ocaklı, insanların yeni yerleşimlerde aidiyet duygusu geliştirmekte zorlandığını ifade etti.
Toplumsal aidiyetin yeniden kurulmasının, afet sonrası iyileşmenin önemli bir parçası olduğunu vurguladı.
Sunumda, orman yangınlarının artık yalnızca doğayı değil, toplumun sosyal ve ekonomik yapısını da derinden etkilediği gerçeğinin afet politikalarında daha fazla dikkate alınması gerektiği vurgulandı.
