Antalya Muratpaşa Belediyesi’nin yaklaşık 10 yıl önce sıfır atık hedefiyle hayata geçirdiği Çevreci Komşu Kart uygulaması, hem çevre bilincini artıran hem de hanelere ekonomik katkı sağlayan yapısıyla dikkat çekti. İlçede pilot uygulama olarak başlayan model, bugün Türkiye genelinde uygulanacak depozito sistemine örnek gösterilen yerel projeler arasında yer alıyor.
Pilot uygulamadan ilçe geneline yayıldı
Çevreci Komşu Kart, Muratpaşa Belediyesi tarafından Nisan 2016’da iki mahallede pilot uygulama olarak başlatıldı. Kısa sürede elde edilen sonuçların ardından proje tüm ilçeye yayıldı. Uygulama sayesinde evsel atıkların kaynağında ayrıştırılması teşvik edilirken, geri dönüşüme kazandırılan atıklar üzerinden hanelere ek gelir sağlandı.
Antalya’nın 500 bini aşkın nüfusuyla en kalabalık ikinci ilçesi olan Muratpaşa’da başarıyla sürdürülen sistem, zaman içinde yalnızca yerel bir belediye hizmeti olmaktan çıktı; başka belediyelerin ve kamu kurumlarının da dikkatini çeken bir modele dönüştü.
Bakanlığın sistemine ilham veren yerel model
Muratpaşa’da yıllardır sürdürülen bu uygulamanın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Türkiye Çevre Ajansı tarafından hayata geçirilen Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi için ilham kaynaklarından biri olduğu değerlendiriliyor.
Böylece ilçede geliştirilen bir geri dönüşüm yaklaşımı, bugün Türkiye genelinde 85 milyon vatandaşı kapsayacak merkezi bir geri kazanım sisteminin oluşumuna katkı sunan örneklerden biri olarak öne çıkıyor.
İki sistem benziyor, kapsamları ayrışıyor
Çevreci Komşu Kart ile Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi, geri dönüşümü teşvik etme, çevre bilincini artırma ve vatandaşı ekonomik teşviklerle sürece dahil etme açısından benzer özellikler taşıyor. Ancak iki uygulama kapsam bakımından birbirinden ayrılıyor.
Çevreci Komşu Kart; plastik, cam, metal, kağıt, tekstil ve bitkisel yağ gibi pek çok farklı atık türünü kapsayan, yerel yönetim tarafından yürütülen geniş ölçekli bir model olarak dikkat çekiyor. Sistemde vatandaşların kaynağında ayrıştırdığı atıklar belediye ekipleri tarafından evlerden toplanıyor, karşılığında belirlenen bedel ise Çevreci Komşu Kartlara yatırılıyor.
Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi ise daha çok içecek ambalajlarına odaklanıyor. Vatandaşlar satın aldıkları içeceklerin ambalajlarını belirlenen iade noktalarına teslim ederek depozito bedelini geri alabiliyor. Bu sistemle özellikle cam, PET, alüminyum, HDPE ve kompozit içecek ambalajlarında geri dönüşüm oranlarının artırılması hedefleniyor.
Yerelden ulusala uzanan çevre politikası
Muratpaşa’da uzun süredir sürdürülen çevre projeleri, yerel yönetimlerin çevre politikalarının gelişiminde ne kadar etkili olabileceğini bir kez daha ortaya koyuyor. Yerelde başlayan bu tür uygulamaların ulusal ölçekte yaygınlaşması; doğal kaynakların korunması, atık miktarının azaltılması ve döngüsel ekonominin güçlendirilmesi açısından büyük önem taşıyor.
Bu yönüyle Çevreci Komşu Kart, yalnızca bir belediye projesi değil, sürdürülebilir şehircilik anlayışının sahadaki güçlü örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
