Kritik Sektörlerde Zorunlu Hale Geliyor
Türkiye’de işe alım süreçlerinde yeni bir uygulama yaygınlaşıyor. Son dönemde artan denetimler ve iş güvenliği hassasiyetiyle birlikte birçok şirket, adaylardan “Bağımlılık Yapıcı Madde Tarama Testi” talep etmeye başladı.
Özellikle hastane, güvenlik, ulaşım ve enerji gibi kritik sektörlerde test sonucu işe girişte belirleyici kriterlerden biri haline geldi. Daha önce yalnızca yüksek riskli pozisyonlarda uygulanan testler, artık daha geniş bir çalışan grubunu kapsıyor.
Günlük Başvuru 20 Bini Aştı
Bazı laboratuvarlarda günlük 20 binden fazla madde testi başvurusu yapıldığı belirtiliyor. Sektör temsilcileri, son aylarda talepte 6–7 kat artış yaşandığını ifade ediyor.
Testlerin genellikle idrar veya kan örneği üzerinden gerçekleştirildiği, sonuçların birkaç gün içinde çıktığı aktarılıyor.
Test Ücreti 2.200 TL
Madde tarama testlerinin ortalama fiyatı yaklaşık 2.200 TL seviyesinde bulunuyor. Büyük ölçekli şirketlerin toplu anlaşmalarla maliyetleri daha aşağı çekebildiği belirtiliyor.
Artan talep, özel laboratuvarlarda yoğunluğa neden olurken, işverenlerin bu uygulamayı kalıcı bir işe alım kriteri haline getirmeye hazırlandığı ifade ediliyor.
Hukuki Boyut: Açık Rıza Şartı
Uzmanlara göre işverenlerin test talep etmesi hukuken mümkün; ancak sonuçlar kişisel veri kapsamında değerlendiriliyor. Bu nedenle adayın açık rızası olmadan test sonuçlarının paylaşılması mümkün değil.
Uygulamanın önümüzdeki dönemde daha fazla sektörde yaygınlaşması bekleniyor.
Hukuken Uygun mu?
İşe alım sürecinde adaydan madde testi talep edilmesi, tek başına yasalara aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmiyor. Ancak bu talebin hukuka uygun sayılabilmesi için bazı temel şartların yerine getirilmesi gerekiyor.
Öncelikle test talebinin, yapılacak işin niteliğiyle doğrudan bağlantılı olması gerekiyor. Özellikle güvenlik, ulaşım, sağlık ve enerji gibi risk düzeyi yüksek sektörlerde bu uygulama daha kolay gerekçelendirilebiliyor.
Bunun yanında adayın açık rızasının alınması şart. Madde testi sonuçları kişisel veri kapsamında değerlendirildiği için, ilgili kişinin onayı olmadan üçüncü kişilerle paylaşılması mümkün değil. Sonuçların gizli tutulması ve yalnızca işe alım süreciyle sınırlı olarak kullanılması gerekiyor.
Uzmanlar, işverenlerin bu süreci ölçülülük, gereklilik ve veri gizliliği ilkeleri çerçevesinde yürütmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
