Ekonomim yazarı Abdullah Tolu, Maliye’nin son dönemde artan “tapu değeri yükseltme/düzeltme” işlemlerini yakın takibe aldığını belirterek, uygulamanın artık çok daha sıkı kurallara bağlandığını aktardı. Tolu’ya göre Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) başlattığı değer artış kazancı incelemeleri, hem mükellefleri hem de tapu işlemlerini doğrudan etkiliyor.
Tolu’nun aktardığına göre vatandaşlar son dönemde daha az tapu harcı ödemek için düşük gösterdikleri satış bedellerini sonradan gerçek değerine yükseltmeye yönelmişti. Ancak bu durumun özellikle “değer artış kazancı” incelemeleri nedeniyle Maliye’nin radarına girdiği ifade edildi.
Yazıda, GVK Mükerrer 80. madde kapsamında 5 yıl içinde satılan gayrimenkullerden elde edilen kazançların vergilendirildiği, bu nedenle bazı mükelleflerin ileride vergi ödememek için tapu bedelini sonradan yükseltmeye çalıştığı belirtildi.
Tolu, Gelir İdaresi’nin bu uygulamalara ilişkin yaptığı analizlerde, beyan edilmesi gereken gelirlerin tespit edildiğini ve bazı mükelleflerin “izaha davet” edildiğini aktardı.
Tapu değerini yükseltmek artık daha zor
Yazıda dikkat çeken en önemli değişikliklerden biri ise tapu değerinin sonradan düzeltilmesine ilişkin süreçteki sıkılaştırma oldu. Daha önce dilekçe ve gerekli harç/ceza ödemeleri yeterli görülürken, artık gerçek alış-satış bedelinin de ispat edilmesi şartı getirildi.
Tolu, bu kapsamda Gelir İdaresi’nin 2024 yılında yayımladığı duyuruya da dikkat çekerek, idarenin şu hususları esas aldığını belirtti:
- Tapu bedelinin gerçek olup olmadığının vergi incelemesiyle tespit edilebilmesi
- Alış bedelinin banka kayıtları, faturalar ve benzeri belgelerle ispatlanması
- İspat edilemeyen durumlarda tapu kayıtlarındaki bedelin esas alınması
Başvuru vergi dairesine yapılıyor
Yazıda ayrıca, tapu bedeli düzeltme başvurularının tapu müdürlüklerine değil, işlemin yapıldığı yer vergi dairesine yapılması gerektiği de hatırlatıldı.
5 yıllık süre sınırı
Vergide zamanaşımı süresi olan 5 yılın kritik olduğuna dikkat çeken Tolu, bu sürenin geçmesi halinde tapu bedeli yükseltme işleminin mümkün olmadığını da vurguladı.
Abdullah Tolu’nun değerlendirmesine göre Maliye’nin yeni yaklaşımıyla birlikte tapu değerini sonradan yükseltmek artık çok daha zor hale geldi. Sadece beyan değil, güçlü ve somut belgelerle gerçek satış bedelinin ispatı zorunlu tutuluyor. Bu nedenle uzmanlara göre en sağlıklı yöntem, tapuda baştan gerçek bedelin doğru şekilde beyan edilmesi.