Basra Körfezi merkezli savaş kaynaklı aksaklıklar, küresel hava trafiğinde yeni bir fiyat şokunu beraberinde getirdi. Alton Aviation Consultancy’nin Cirium ve online seyahat acentelerinden derlediği verilere göre, Asya-Pasifik ile Avrupa arasındaki önde gelen rotalarda bilet fiyatları mart ayında sert yükseldi; bazı hatlarda artış oranı yüzde 560’a ulaştı. Analistler, bu artışın geçici olmayabileceğini, mevcut baskının yaz sezonu boyunca devam edip sonbahara da sarkabileceğini belirtiyor.
Asya-Avrupa hattında fiyatlar sert yükseldi
Verilere göre, haziran seyahatleri için Asya-Pasifik ile Avrupa arasındaki yedi popüler güzergahta bilet fiyatları geçen yılın aynı dönemine göre ortalama yüzde 70 daha yüksek seyrediyor. Sidney-Londra hattında ortalama bilet fiyatının geçen yıla göre iki kattan fazla artarak 1.500 doların üzerine çıktığı aktarılıyor. Avrupa’dan Asya’ya dönüş yönünde de tablo benzer; bazı uzun menzilli rotalarda ücretler geçen yıla göre neredeyse üç katına çıktı.
Analistlerin dikkat çektiği temel nedenler arasında hava sahası kapanmaları, Körfez’deki aktarma merkezlerinde kapasite kaybı, uçuşların uzayan rotalar nedeniyle daha fazla yakıt tüketmesi ve jet yakıtı fiyatlarındaki sert yükseliş yer alıyor. Reuters’ın 19 ve 20 Mart tarihli haberlerine göre, İran savaşı sonrası jet yakıtı maliyetlerindeki artış şirketlerin fiyatlama baskısını hızlandırdı; Avrupa ve Asya merkezli taşıyıcılar daha temkinli bir görünüm çizerken, bilet artışlarının tüketiciye daha belirgin yansıyacağı uyarısı yapıldı.
70 bine yakın iptal, talepte de zayıflama sinyali
Savaşın havacılık üzerindeki etkisi yalnızca fiyatlarla sınırlı kalmadı. Reuters’ın mart başındaki haberlerinde, İran savaşı sonrası Körfez’deki kritik merkezlerin devre dışı kalmasının ardından binlerce uçuşun aksadığı, birçok rotada koltuk bulunamaz hale geldiği ve küresel ağın ciddi şekilde sarsıldığı aktarıldı. Bu süreçte yaklaşık 70 bin uçuşun iptal edildiği yönündeki değerlendirmeler de sektör analizlerine yansıdı.
Öte yandan, artan fiyatlar ve seyahat belirsizliği talebi de aşağı çekmeye başladı. Cirium verilerine dayanan değerlendirmelerde, Avrupa-ABD yaz rezervasyonlarında çift haneli düşüşler görülürken, Asya-Avrupa bağlantılarında da zayıflama işaretleri öne çıkıyor. Uzmanlara göre yolcular, iptal ve gecikme riskinin arttığı dönemlerde seyahat kararlarını ertelemeye daha yatkın hale geliyor.
Sonbahara kadar yüksek kalabilir
Sektör temsilcileri, çatışmanın kısa vadede sona ermesi halinde bile fiyat baskısının hemen ortadan kalkmayacağını düşünüyor. Reuters’a konuşan havacılık yöneticileri ve analistler, yakıt hedge’lerinin çözülmesi, kapasite planlamalarının bozulması ve operasyonel düzensizliklerin sürmesi nedeniyle bilet fiyatlarının ekim ayına kadar geçen yılın seviyelerinin belirgin biçimde üzerinde kalabileceğini belirtiyor. IATA Başkanı Willie Walsh da Orta Doğu krizinin “kazananı olmayacağını”, bunun sektör genelinde maliyet ve fiyat baskısını artıracağını söyledi.