Makina Mühendisleri Odası (MMO) Antalya Şube Başkanı Prof. Dr. İbrahim Atmaca, kişi başına düşen yıllık su miktarına ilişkin verilerin Türkiye’yi “su baskısı yaşayan ülkeler” kategorisine yerleştirdiğini, yapılan projeksiyonların ise ülkenin hızla su fakiri ülkeler sınıfına doğru ilerlediğini ortaya koyduğunu söyledi.
Atmaca, “Bu tablo, tarımdan sanayiye, evsel kullanımdan turizme kadar tüm alanlarda suyun verimli kullanımını bir tercih olmaktan çıkarıp kamusal bir zorunluluk haline getirmiştir” dedi.
Evsel atık suyun yüzde 80’i geri kazanılabilir
Evsel su kullanımında en büyük tasarruf potansiyellerinden birinin gri su geri kazanımı olduğunu belirten Atmaca, evsel atık suların gri ve siyah su olarak ikiye ayrıldığını hatırlattı.
“Tuvaletlerden kaynaklanan atık sular siyah su olarak tanımlanırken; duş, banyo, lavabo, çamaşır ve bulaşık makinelerinden gelen sular gri su olarak adlandırılmaktadır. Evsel atık suyun yaklaşık yüzde 75–80’i gri sudur ve uygun şekilde arıtıldığında yeniden kullanılabilir” diye konuştu.
Mevcut binalarda uygulama zor
Gri su geri kazanım sistemlerinin mevcut yapılara sonradan uygulanmasının hem teknik hem de ekonomik açıdan ciddi zorluklar içerdiğine dikkat çeken Atmaca, yeni yapılacak binalarda bu sistemlerin proje aşamasında planlanmasının büyük önem taşıdığını ifade etti.
Atmaca, “Gri su tesisatının siyah sudan ayrılması ve uygun arıtma sistemleriyle yeniden kullanıma kazandırılması esastır. Arıtılan gri su; tuvalet rezervuarlarında ve bahçe sulamasında rahatlıkla değerlendirilebilir. Sadece tuvaletlerde kullanılan su, evsel tüketimin yaklaşık yüzde 25’ine karşılık gelmektedir. Bu da önemli bir tasarruf potansiyeline işaret etmektedir” dedi.
Ekonomik olması için en az 200 paydaş gerekli
Yapılan mühendislik hesaplarının önemli bir gerçeği ortaya koyduğunu söyleyen Atmaca, gri su sistemlerinin ancak belirli bir ölçeğe ulaşıldığında ekonomik hale geldiğini vurguladı.
“Gri su geri kazanım sistemleri, ortalama 200 dairelik bir paydaş yapısı oluştuğunda kurulum ve işletme maliyetleri açısından uygulanabilir hale gelmektedir. Bu nedenle tekil bina çözümleri sınırlı kalmakta; site, ada ya da mahalle ölçeğinde planlama zorunlu hale gelmektedir” ifadelerini kullandı.
Turizm tesisleri ve büyük siteler için zorunlu olmalı
Atmaca, özellikle su tüketimi yüksek olan turizm tesisleri için gri su sistemlerinin zorunlu hale getirilmesi gerektiğini belirterek şunları söyledi:
“En az 100 yatak kapasitesine sahip turizm tesisleri ile büyük konut yerleşimlerinde gri su geri kazanım sistemleri, yapı şartnamelerinde zorunlu bir unsur olarak yer almalıdır. Bunun merkezi yönetmelikler veya belediyelerin imar plan notlarıyla güvence altına alınması büyük önem taşımaktadır.”
Bina değil, kent ölçeğinde dönüşüm şart
Açıklamasının sonunda kentsel dönüşüme bakışın değişmesi gerektiğini vurgulayan MMO Antalya Şube Başkanı Prof. Dr. İbrahim Atmaca, dönüşümün yalnızca bina yenilemeyle sınırlı tutulamayacağını ifade etti.
“Atık su yönetimi, enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik gibi başlıklar dikkate alınmadan yapılan dönüşüm eksik kalır. Ada ve mahalle bazında, yaklaşık 200 paydaşın bir araya gelebildiği planlı dönüşüm alanlarında kurulacak gri su geri kazanım sistemleri, evsel su tüketimini azaltmada kalıcı ve sürdürülebilir bir çözüm olacaktır” dedi.