Yılbaşı yaklaşırken sahte içki vakalarında artış yaşanıyor. Yüksek fiyatlar nedeniyle bazı tüketicilerin “daha ucuz” arayışı, yasa dışı üreticiler için adeta fırsata dönüşüyor. El altından satılan bu içkiler çoğu zaman bandrollü, tanınmış markaların şişelerine doldurulmuş halde piyasaya sürülüyor. Ancak bardağa konan her yudum, ölümcül bir riski de beraberinde getirebiliyor. Devletin haber ajansı Anadolu Ajansı'na göre 2025 yılının sadece ilk üç ayında kaçak alkol nedeniyle kayıtlara geçen ölüm sayısı 150'den fazla olarak bildiriliyor.
Sahte içki neden üretiliyor?
Endüstriyel alkol, cam sil, kolonya ya da yakıt amaçlı kullanılan kimyasal çözeltiler, içki üretiminde kullanılan etil alkole göre çok daha ucuz. Bu maddeler seyreltilip renklendirilerek “rakı, votka ya da viski” adıyla satıldığında yasa dışı üreticiler için yüksek kâr sağlıyor.Bu üretim çoğu zaman organize yapılar tarafından gerçekleştiriliyor ve insan sağlığı tamamen göz ardı ediliyor.
Kimya Mühendisleri Odası, sahte ve kaçak içkiden kaynaklanan ölümlerle ilgili yaptığı açıklamada yüksek ÖTV’ye dikkat çekerek vergi artışlarının alkol tüketimini azaltmadığı, aksine halkı ölümcül sahte içkilere yönelttiği vurgulamıştı.
Sahte içki neden öldürüyor?
Sahte içki vakalarının büyük bölümünde metanol (metil alkol) bulunuyor. Metanol, teknik amaçlarla kullanılan son derece zehirli bir madde.
Vücuda alındığında karaciğerde formaldehit ve formik aside dönüşüyor; bu da görme sinirine, beyin dokusuna ve iç organlara ciddi zarar veriyor.
Metanol zehirlenmesi:
-
Metabolik asidoza yol açıyor
-
Kalıcı körlük, böbrek ve solunum yetmezliğine neden olabiliyor
-
Tedavi edilmezse ölümle sonuçlanabiliyor
Belirtiler çoğu zaman 8–24 saat sonra ortaya çıktığı için tehlike geç fark ediliyor.
Sahte içki nasıl anlaşılır?
Sahte içkiyi sadece tat veya kokuya bakarak kesin olarak ayırt etmek mümkün değil. Kesin tespit ancak laboratuvar analiziyle yapılabiliyor. Ancak riski azaltmak için şu noktalara dikkat edilmeli:
-
İçki yalnızca resmi, faturalı ve fişli satış noktalarından alınmalı
-
“Yarı fiyatına ithal viski” gibi teklifler ciddi risk işaretidir
-
Bandrolün yırtık, kabarık veya sonradan yapıştırılmış görünmesi şüphe nedenidir
-
Etiket kalitesi, şişe camı ve kapak orijinalliği kontrol edilmeli
-
Kimyasal, plastikimsi veya yakıcı tat/koku varsa kesinlikle tüketilmemeli
Metanol zehirlenmesi belirtileri
Sahte içki tüketiminin ardından şu belirtiler görülüyorsa zaman kaybetmeden 112 aranmalı:
-
Şiddetli baş ağrısı
-
Bulantı, kusma, karın ağrısı
-
Bilinç bulanıklığı, halsizlik
-
Görme bozuklukları (bulanık görme, çift görme, “kar yağıyormuş” hissi)
-
Hızlı nefes alma, göğüste sıkışma
Bu belirtiler “geçer” diye beklenmemeli. Metanol zehirlenmesinde erken müdahale hayat kurtarır, kalıcı körlüğü ve ölümü önleyebilir.