Sıfır Atık Hareketi kapsamında çevre politikalarını güçlendirmeyi hedefleyen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını sona erdirecek yeni bir yönetmelik hazırlığında. Plastik çatal, bıçak, tabak, pipet ve kulak pamukları gibi ürünlerin piyasaya arzının yasaklanmasını öngören düzenlemenin yıl sonunda yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Tek kullanımlık plastiklere kapsamlı yasak
Bakanlık tarafından hazırlanan yönetmelik taslağı, plastik kirliliğine yol açan birçok tek kullanımlık ürünün piyasaya sunulmasını durdurmayı hedefliyor.
Taslak düzenlemeye göre şu ürünlerin piyasaya arzı yasaklanacak:
-
Plastik çatal, bıçak ve kaşık
-
Plastik tabaklar
-
Plastik pipetler
-
Plastik çubuklu kulak pamukları
-
Köpük (EPS) gıda kapları ve içecek kapları
-
Tek kullanımlık plastik bardaklar
Taslak, önümüzdeki günlerde kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin görüşüne açılacak. Değerlendirmelerin ardından düzenlemeye son şekli verilecek.
1,5 milyar liralık tasarruf hedefleniyor
Düzenleme sayesinde hem çevresel hem de ekonomik kazanımlar elde edilmesi planlanıyor.
Bakanlık verilerine göre yasak kapsamında:
-
Yıllık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenmesi,
-
Yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi hedefleniyor.
Tek kullanımlık plastiklerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin kullanımı teşvik edilecek.
Yeni kısıtlamalar da gündemde
Bakanlık, ilerleyen süreçte bazı plastik ürünlere yönelik ek önlemleri de değerlendirmeye aldı.
Buna göre şu ürünlerde de kısıtlama veya işaretleme uygulamaları gündeme gelebilir:
-
Plastik içeren içecek bardakları
-
Plastik içeren gıda kapları
-
Kargo poşetleri
-
Islak mendiller
-
Islak yüzey temizleme havluları
Amaç, plastik tüketimini aşamalı olarak azaltmak ve geri dönüşüm oranlarını artırmak.
Türkiye’de plastik tüketimi dikkat çekiyor
Türkiye İstatistik Kurumu ile yapılan araştırmaya göre vatandaşların büyük bölümü tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor.
Araştırma sonuçlarına göre:
-
Bireylerin %77,65’i tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor
-
%76,40’ı bazı plastik ürünlerin kısıtlanmasını faydalı buluyor
-
%60,02’si bu ürünlerin tamamen yasaklanmasını destekliyor
Türkiye’de yalnızca 2022 yılında 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Bunlar arasında plastik şişeler, bardaklar, gıda kapları ve pipetler önemli yer tuttu.
Avrupa’da da benzer yasaklar uygulanıyor
Tek kullanımlık plastiklere yönelik sınırlamalar Avrupa Birliği ülkelerinde de yaygın şekilde uygulanıyor.
-
Fransa, birçok tek kullanımlık plastik ürünü tamamen yasakladı.
-
Almanya, üreticilerin sorumluluğunu artıran finansal fonlar oluşturdu.
-
İspanya, plastik ambalajlara vergi uygulamaya başladı.
-
Hollanda, bazı tek kullanımlık ürünleri ücretlendirdi ve kademeli olarak kaldırıyor.
-
İrlanda, bardaklar için ek ücret uygulamaları planlıyor.
Türkiye’de hazırlanmakta olan yeni yönetmeliğin de AB Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi ile uyumlu olması hedefleniyor.