Ocak ortasından beri Hollanda’dayım. Hemen her cuma, yaşadığım şehir (Amstelveen) merkezinde kurulan semt pazarını geziyorum. Hemen gün mutlaka bir markete gidiyorum. Markete girmişken de hem haftanın ve günün indirimli ürünlerine bakıyor, hem fiyat etiketlerine göz atıyorum.
Evin hemen yanındaki markette muz fiyatları dikkatimi çekti. Biyolojik (organik) muzun kilosu 2.19, normal muzun kilosu 1.39 euro. Haftanın altı günü bu fiyatlar sabit. Perşembe günleri, 1.39’luk muzun fiyatı 99 sente düşürülüyor. İndirimin sloganı ‘‘Vaste donderdag knaller! (Düzenli perşembe bombası)…’’
Ne yalan söyleyeyim; ben de bu ‘‘perşembe bombası’’nı kollar oldum.
Antalya’da en son aralık ayında pazara gitmiştim. Alınacak meyveler listesinde muz da vardı. En ucuz muz 75 liraydı. 75 liralık muz, tahmin edileceği gibi, ya olması gereken boyutlarda değildi, ya tezgah ömrünün sonuna gelmiş, erimek üzereydiler. Normal görünen muzun kilosu 95-120 lira arasındaydı.
Fiyatlar marketlerde de pazar paralelindeydi. Üstelik de Antalya muz üretiminde başı çektiği halde durum böyleydi. Şimdi ne oldu bilmiyorum.
Buradaki 1.39’luk muzun fiyatı, euro kurunu 52 lira olarak alırsak, 72 lira 28 kuruşa geliyor. 99 sente indiğinde 51 lira 48 kuruş oluyor. 2.19’luk organik muzun fiyatı da 113 lira 88 kuruş.
Kafam karıştı. Daha doğrusu üretim konusu kafama takıldı.
Türkiye muz üretilen bir ülke, yıllık üretimi 1 milyon tona doğru gidiyor (2023 yılında üretim 935 bin tonu bulmuş), muz üretiminde dünya beşincisi olmuşuz. 100-150 bin ton arasında muz ithal ediyoruz, Kesin bilgi yok ama tüketim yaklaşık 700 bin ton dolayında.
Kalan 350 bin ton civarında ihraç ediyoruz. Yani net ihracatçı durumundayız..
Hollanda muz üretilmeyen bir ülke. Yılda 1 milyon ton dolayında muz ithal ediyor. Bunun yaklaşık 750 bin tonu ihraç ediliyor.
Üstte yazdığımın dışında marketlerde genel olarak fiyatlar şöyle:
Normal muzun indirimsiz fiyatı 1.19 euro ile 1.60 euro, ekolojik muzun fiyatını da 1.70 ila 2.30 arasında. Normal muzda 89 sente (cent) kadar indirim yapan oluyor.
Çürük çarık, döküntü denilecek bir ürün göremezsiniz.
Türkiye’de asgari ücret net 26 bin 5 lira, Hollanda’da 21 yaş üstü için brüt 2 bin 245 euro; netini hesaplamak biraz karışık ama 1800 - 1900 euro arasındaymış.
Türkiye’deki net asgari ücret, 260 kilo muz demek. Hollanda’daki asgari ücret, 1300 kilo (yazı ile; bin üç yüz - bir ton 300 kilo) civarında muz ediyor; indirimlisinden alınırsa 2 tonunu geçiyor. İlla da ekolojik olsun denirse, asgari ücretli 800 kilo civarında muza razı olacak!..
Bir terslik var bu işte de nerede?..
mustaydn@gmail.com