Şirketler kapanıyor, borçlar artıyor, protestolu senet ve karşılıksız çek tutarı ülke
ortalamasının çok üstünde. Umut veren durum; ülkede ihracat düşerken Antalya’dan ihracat
yükselmiş, yağışlar sayesinde tarımda bereketli bir sezon bekleniyor…
Türkiye’de ticaret borsaları, özellikle tarım ürünleri ile çeşitli sanayi maddelerinin alım-
satımının yapıldığı, fiyatların serbest rekabet koşullarında oluştuğu, tescil ve ilan edildiği
kamu tüzel kişiliğine sahip kurumlardır.
Tarım/hayvancılık ekonomisinin işleyişinde çok önemli rol oynarlar. Sektörün durumu,
sorunları burada masaya yatırılır, çözüm önerileri dile getirilir. Bu özellikleriyle tarım
sektörünün en hassas nabız ölçüm noktalarıdır.
ANTALYA’NIN VERİLERİ ÖNEMLİ
Antalya Ticaret Borsası (ATB) da ticaret hacmi ve Antalya’nın tarımsal üretim merkezi olması
nedeniyle tarımdaki gidişat konusunda önemli veriler sunar.
ATB Meclisi’nin nisan ayı toplantısını izledim. Toplantı, ATB Meclis Başkanı Erdoğan Ekinci
yönetiminde yapıldı. Toplantıda ATB Başkanı Ali Çandır, Amerika ve İsrail ikilisi ile İran
arasında cereyan eden savaşın dünya ekonomisine etkilerini özetledi; Türkiye ve Antalya
ekonomisine ilişkin veriler paylaştı; bunlar üzerinden durumu şöyle değerlendirdi:
‘‘İki aydır devam eden çatışmalar yalnızca petrol maliyetleri açısından dünya ekonomisine
238 milyar dolar yük getirdi. Savaş bugün sona erse, petrolün eski dengesine dönmesi zaman
alacak. Bu da dünya ekonomisinin kısa sürede toparlanmakta zorlanacağını, tarım ve turizm
odaklı kentimiz ekonomisinin ise daha fazla etkileneceğini ortaya koyuyor.
En fazla olumsuz etkilenecek sektörlerin başında tarım geliyor. Gübre, yem, enerji ve lojistik
başta olmak üzere tüm girdilerde hem tedarik zorlukları hem de ciddi maliyet artışları var.
Üreticimiz maliyetlerini bire bir fiyatlara yansıtamıyor ve maliyet yapısı bozuluyor. Bu da
üretimi sürdürülemez hale getiriyor.’’
OLUMLU VE OLUMSUZ GÖSTERGELER
Başkan Çandır, Antalya ekonomisi ile ilgili olumlu ve olumsuz göstergeleri şöyle sıraladı:
- Kurulan ve kapanan şirket sayılarında olumsuz bir tabloyla var. Kurulan şirket sayısı
ülkemiz genelinde artarken, kentimizde yüzde 8.5 azaldı. Kapanan şirket sayısı da
ülke genelinin yaklaşık 5 katı arttı.
- Protestolu senet tutarı ülkemizde yıllık yüzde 56 artarken, kentimizde bu artış yüzde
81’e ulaştı. Karşılıksız çek tutarı da ülke genelinde yüzde 175 artarken, bu artış
kentimizde yüzde 300 oldu.
- Ticaret hacminin önemli öncü göstergelerinden biri olan çekle işlem hacmi,
ülkemizde yıllık yüzde 88 artarken, kentimizde yüzde 130 arttı.
- Toplam kredi kullanımındaki artış ülke genelinde yüzde 45, kentimizde yüzde 58
oldu. Ticari krediler ülkede yüzde 45, kentimizde yüzde 63 arttı.
- Toplam ihracat, yılın ilk üç ayında ülke genelinde yıllık yüzde 1.6 azalırken,
kentimizde yüzde 12 arttı. Tarımsal ihracat ülke genelinde yüzde 2.4 azalırken,
kentimizde yüzde 15’lik bir artış söz konusu.
SAHİL GÜNEŞ, YAYLALAR YAĞIŞ İSTİYOR
Toplantıda ATB Meslek Komiteleri üyeleri de kendi alanlarıyla ilgili durumu değerlendirdi,
sorunları dile getirdi.
TAHIL: Tahılda yılın yağışlı geçmesi nedeniyle rekor üretim beklendiği, ancak nakliye ve
ambalajda büyük sıkıntı olduğu belirtildi. Örnek olarak ‘‘Mazot belimizi büküyor. Çuval
fiyatları bir ayda yüzde yüz zamlandı’’ denildi.
Yağışların devamıyla ilgili iki temennide bulunuldu. Bir üye, verimin yüksek olduğunu ancak
sahil kesimlerinde yağışlar devam ederse ürün kalitesinin düşeceğini söyledi. Bir başkası
‘‘Yaylalarda verim artması da 15 Mayıs’a kadar yağışların sürmesine bağlı’’ dedi. Bunun
üzerine ‘Kıyılar güneş, yaylalar yağış bekliyor’’ esprisi yapıldı.
ET VE KURBAN: Et fiyatlarında Kurban Bayramı’na kadar bir değişim beklenmediği, ‘‘bayram
sonrasındaki fiyatların kurbandaki hareketliliğe bağlı olduğu, canlı geçerse (satış çok olursa)
fiyatların artacağı, zayıf geçerse aynı seyirde kalacağı’’ söylendi.
Süt konusunda yem sorunu yine öne çıktı, fabrikaların iyi süte iyi para verdiği, ancak Et ve
Süt Kurumu’nun tereyağı ithalatına başlaması, olumsuzluk olarak dile getirildi.
TAZE SEBZE: Aşırı yağışlı geçen 30-40 günlük sürenin taze sebze üretimini olumsuz etkilediği,
bunun da ihracatı aksatarak dışarıda pazar kaybına yol açtığı belirtildi. Durum şöyle
özetlendi: ‘‘İhracat durdu, depolar kapalı…’’
AROMATİK BİTKİLER: Yağışlar nedeniyle üretimde önemli artış beklendiğini belirten üye,
‘‘Geçen yıl kuraklık nedeniyle ürün yoktu. Fiyatlar çok yükseldi, mal bulamadık, dışarıda
pazar kaybettik. Bu yıl iyi. Çok da kekik ekimi olmuş’’ dedi, bunun fiyatlara etkisindeki
belirsizliğe dikkati çekti.
mustaydn@gmail.com