Hantavirüs Türkiye’de görüldü mü?

Evet. Türkiye’de hantavirüs tamamen yeni değil. Sağlık kaynaklarına göre özellikle Batı Karadeniz başta olmak üzere bazı bölgelerde 2009’dan bu yana nadir ve sınırlı vakalar kaydedildi. Türkiye’de görülen vakalar daha çok kemirgen teması kaynaklı ve böbrek tutulumu ile seyreden türlerde raporlandı. Ancak bugüne kadar geniş çaplı bir toplumsal salgın oluşmadı.

Pandemi riski var mı?

Şu an için uzman görüşü, hantavirüsün küresel bir pandemiye dönüşme ihtimalinin düşük olduğu yönünde:

• Çoğu hantavirüs türü insandan insana kolay bulaşmıyor.
• Bulaş genellikle çevresel temasla sınırlı kalıyor.
• Andes varyantı gibi nadir türlerde sınırlı insan bulaşı ihtimali araştırılıyor.
• DSÖ ve Avrupa sağlık otoriteleri, mevcut olayın yaygın toplum riski oluşturmadığını belirtiyor.

Bu nedenle mevcut tablo daha çok bölgesel veya sınırlı kümelenme riski taşıyor.

Belirtiler neler?

Hantavirüs enfeksiyonunda görülebilecek başlıca belirtiler:

• Yüksek ateş
• Kas ağrısı
• Halsizlik
• Baş ağrısı
• Solunum güçlüğü
• Böbrek yetmezliği veya akciğer tutulumu

Erken teşhis kritik önem taşıyor.

Uzmanların uyarısı

Yetkililer özellikle kırsal alanlarda, depo, ahır veya kemirgen riski bulunan kapalı alanlarda temizlik yaparken dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor. Kemirgen dışkısının süpürülmesi yerine dezenfekte edilmesi öneriliyor.

Sonuç

Türkiye’de hantavirüs vakaları geçmişte görülmüş olsa da şu anda kitlesel bir salgın ya da pandemi tehdidi bulunmuyor. Ancak kruvaziyer gemisindeki son olay nedeniyle küresel sağlık otoriteleri süreci yakından izliyor. Hantavirüs ciddi bir hastalık olsa da mevcut bilgiler, COVID-19 benzeri dünya çapında bir pandemi olasılığının düşük olduğunu gösteriyor.

SUT fiyatlarında artış

Sağlık Uygulama Tebliği kapsamında yapılan düzenlemelerle sağlık hizmetlerinde önemli fiyat artışları gerçekleştirildiğini belirten Memişoğlu, muayene ücretlerinde yüzde 30, cerrahi işlemlerde yüzde 35, yoğun bakımlarda yüzde 55 oranında artış yapıldığını ifade etti. Doğumsal anomaliler ve çocuk cerrahisi gibi özellikli alanlarda ise yüzde 100’e varan artışların devreye alındığını kaydeden Memişoğlu, bu düzenlemelerin sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı. Yapılan iyileştirmelerle hem sağlık kuruluşlarının mali yapısının güçlendirilmesi hem de vatandaşların sağlık hizmetlerine erişiminin güvence altına alınması hedefleniyor.

Yeni geri ödeme modeli hazırlanıyor

Tanı ve tedavi ödemelerinde daha dinamik ve sürdürülebilir bir yapıya geçileceğini belirten Memişoğlu, Türkiye’ye özgü bir geri ödeme modeli geliştirilmesi için çalışmaların sürdüğünü açıkladı. TÜSEB bünyesinde yürütülen çalışmalarla sonuç odaklı ve değer bazlı bir sistem oluşturulmasının hedeflendiğini belirten Memişoğlu, sağlık hizmetlerinde verimliliği artıracak ve bölgesel farklılıkları dikkate alacak bir yapı kurulacağını söyledi. Yeni modelle sağlık hizmetlerinin finansman yapısının daha öngörülebilir hale getirilmesi planlanıyor.

1,5 milyonluk sağlık ailesi vurgusu

Sağlık alanında güçlü bir insan kaynağı bulunduğunu belirten Memişoğlu, Türkiye genelinde 1539’dan fazla hastanede yaklaşık 1,5 milyon sağlık çalışanının hizmet verdiğini ifade etti. Sağlık sisteminin yalnızca kamu kurumlarından ibaret olmadığını, üniversiteler ve özel sektörün de bu büyük yapının önemli bileşenleri olduğunu vurgulayan Memişoğlu, ortak hareket etmenin hizmet kalitesini artıracağını söyledi. Sağlık çalışanlarının fedakârlıklarıyla sistemin ayakta durduğunu belirten Memişoğlu, sağlık ekosisteminin güçlendirilmesi için tüm paydaşlarla koordinasyon içinde çalışmaya devam edeceklerini dile getirdi.

Özel sağlık yatırımları Anadolu’ya yayılacak

Özel sağlık sektörünün belirli şehirlerde yoğunlaştığını ifade eden Memişoğlu, bu durumun hizmete erişimde dengesizlik oluşturduğunu belirtti. Bölgesel ihtiyaçları dikkate alan yeni planlama modeliyle özel sağlık yatırımlarının Anadolu’nun farklı şehirlerine yayılmasının hedeflendiğini kaydeden Memişoğlu, son 4 ayda 1505 kadro tahsisi yapıldığını açıkladı. Şırnak, Muş, Kırşehir, Erzurum ve Düzce gibi illerde özel hastane açılmasının önünün açıldığını belirten Memişoğlu, vatandaşların bulundukları şehirlerde sağlık hizmetine erişebilmesini kolaylaştıracak adımların devam edeceğini söyledi.

Üniversite hastaneleri için yeni düzenleme

Üniversite hastanelerinin kalite, denetim ve hizmet standartlarını netleştirecek yeni bir düzenleme üzerinde çalışıldığını belirten Memişoğlu, sağlık sisteminin tüm bileşenlerinde ortak standartların oluşturulmasının hedeflendiğini ifade etti. Yapılacak düzenleme ile hem üniversite hastanelerinin hem de diğer sağlık kuruluşlarının hizmet kalitesinin artırılması amaçlanıyor. Bu adımın sağlık sisteminde bütüncül bir iyileştirme sürecine katkı sağlayacağı değerlendiriliyor.

1405 denetim gerçekleştirildi

Tıbbi Endikasyona Uygunluk ve Uygulama Denetimi modeli kapsamında bugüne kadar 1405 denetim gerçekleştirildiğini belirten Memişoğlu, özellikle kadın-doğum, yenidoğan yoğun bakım, erişkin yoğun bakım ve obezite cerrahisi gibi kritik branşlara odaklanıldığını söyledi. Denetimlerin sağlık hizmetlerinde kaliteyi artırmayı hedeflediğini vurgulayan Memişoğlu, akreditasyon süreçlerinin uluslararası standartlara uygun şekilde sürdürüldüğünü ifade etti. Yapılan çalışmalarla Türkiye’nin sağlık alanındaki rekabet gücünün artırılması amaçlanıyor.

“Üreten Sağlık” vizyonu

Özel sektörün “Üreten Sağlık” vizyonunun önemli bir parçası olduğunu belirten Memişoğlu, özel hastanelerin birinci basamak sağlık hizmetleriyle daha entegre bir yapıya kavuşturulmasının planlandığını ifade etti. Sağlık sisteminin yalnızca tedavi sunan değil aynı zamanda bilgi ve teknoloji üreten bir yapıya dönüşmesi hedefleniyor. Memişoğlu, inovasyon ve Ar-Ge çalışmalarının desteklenmesiyle Türkiye’nin sağlık alanında uluslararası düzeyde daha güçlü bir konuma ulaşacağını belirtti.

Türkiye, CAR-T üretiminde sayılı merkezler arasına girdi

Basın toplantısında konuşan Prof. Dr. Özlenen Özkan, Akdeniz Üniversitesi’nin daha önce rahim nakli, yüz nakli ve çift kol nakli gibi tıp tarihinde ses getiren çalışmalara imza attığını hatırlatarak, şimdi de CAR-T ve hücresel tedaviler üretim merkezinin kurulumunu tamamladıklarını açıkladı. Özkan, bu gelişmenin ileri hücresel tedavilerde dışa bağımlılığın azaltılması açısından stratejik önem taşıdığını vurguladı.

Özkan’ın verdiği bilgiye göre merkez, hematolojik kanserlerin tedavisinde öne çıkan CD19 hedefli Nespe-cel (AT101) programı kapsamında faaliyet gösterecek. Bu ürünle ilgili uluslararası kaynaklarda da, ilacın özellikle dirençli veya nükseden B hücreli lenfoma vakalarına yönelik geliştirildiği belirtiliyor.

CAR-T tedavisi nasıl uygulanıyor?

CAR-T tedavisi, hastanın kendi T hücrelerinin laboratuvar ortamında genetik olarak yeniden programlanması esasına dayanıyor. Bu hücreler daha sonra çoğaltılıp yeniden hastaya verilerek kanser hücrelerini hedef alacak şekilde kullanılıyor. Uzmanlara göre yöntem özellikle dirençli ve nükseden lösemi ile lenfoma hastalarında umut vadeden sonuçlar veriyor. Reuters’ın 2024 tarihli değerlendirmesine göre CAR-T tedavileri ileri evre kan kanserlerinde etkili olsa da üretim süreci karmaşık ve erişim hâlâ sınırlı.

Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Merkezi Müdürü Prof. Dr. Ömer Özkan da hastadan alınan kanın laboratuvarda “akıllı hücrelere” dönüştürüleceğini, genetik işlemler ve çoğaltma aşamalarından sonra yeniden hastaya verileceğini söyledi. Özkan, bu üretim sürecinin yaklaşık 10 gün sürdüğünü belirtti.

İlk tedavi için hedef tarih 15 Nisan

Prof. Dr. Ömer Özkan, merkezde altyapı, ekipman ve teknoloji transferi sürecinin tamamlandığını, 1 Nisan itibarıyla ruhsatlandırmanın bitirilmesinin, 15 Nisan itibarıyla da ilk tedavinin uygulanmasının planlandığını açıkladı. Merkezin günlük dört üretim kapasitesine sahip olduğu, yıllık ise yaklaşık 100 hastaya hizmet verebilecek şekilde hazırlandığı ifade edildi. Bu kapasitenin ileride 150 hastaya kadar çıkarılabileceği belirtildi.

Maliyet farkı dikkat çekiyor

Üniversite yönetimi, CAR-T tedavisinin dünyada erişimi en zor tedavilerden biri olduğuna dikkat çekti. Prof. Dr. Özlenen Özkan, ABD’de onaylı CAR-T tedavilerinin bazı analizlerde 400 ila 500 bin dolar bandına ulaştığını söyledi. Bu rakam, bilimsel yayınlarda ve uluslararası haber analizlerinde de doğrulanıyor; bazı çalışmalarda yalnızca tedavinin edinim maliyetinin 373 bin ile 475 bin dolar arasında olduğu, toplam bakım maliyetinin ise daha da yükseldiği belirtiliyor.

Akdeniz Üniversitesi’nin vurguladığı temel hedef ise bu ileri tedaviyi daha düşük maliyetle ve Türkiye’de erişilebilir hale getirmek. Bu nedenle merkezin yalnızca sağlık hizmeti açısından değil, biyoteknoloji ve yerli üretim kapasitesi bakımından da kritik bir adım olarak görüldüğü anlaşılıyor.

Başarı oranı açıklaması dikkatle izlenecek

Prof. Dr. Ömer Özkan, merkezde uygulanacak tedavinin başarı oranının yüzde 95’in üzerinde olmasının beklendiğini söyledi. Ancak bu oran, merkezin kendi hasta sonuçlarıyla henüz ortaya çıkmış bir veri değil; planlanan klinik süreçlerin ardından netleşecek bir beklenti olarak değerlendirilmeli. Bu nedenle önümüzdeki dönemde ruhsatlandırma, ilk uygulamalar ve klinik sonuçlar sürecin en kritik başlıkları olacak.

Bölge ülkeleri için de merkez olma hedefi

Prof. Dr. Ömer Özkan, şu anda Türkiye’ye en yakın merkezin İsrail’de bulunduğunu belirterek, Orta Doğu ve çevre ülkelerden hastaların da Antalya’ya gelebileceğini söyledi. Bu açıklama, merkezin yalnızca Türkiye için değil, bölgesel ölçekte de sağlık üssü olma iddiası taşıdığını gösteriyor.