ÜFE, TÜFE, tufa!

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2022’nin mayıs ayı enflasyon verilerini açıkladı. Yine ÜFE (üretici fiyat endeksi) rekor kırarken TÜFE (tüketici fiyat endeksi) şaşırtıcı şekilde kendini aşağı atıverdi. Haklı olarak eleştiriler ve sorular gelmeye başladı. 
Hesaplamada kullanılan mal çeşitleri ve onların hangi oranlarda hesaba katıldığı (enflasyon sepetinin oluşumu), fiyatların nerelerden alındığı soruluyor, çelişkiler dile getiriliyor.
Ülkenin köklü kurumlarından biri (1891 yılında Merkezi İstatistik Encümeni adıyla kuruldu) aşınmaya güven yitirmeye devam ediyor.
Ben peynir fiyatı ile ÜFE-TÜFE endeksleri ilişkisine takıldım. 

TÜİK hesabında beyaz peynirin kilosu 50 lira görünüyor. Kilosu 50 liraya beyaz peynir nerede var, gerçekten merak ediyorum. ‘‘Yanlışlıkla peynir kırığı veya çökelek etiketine mi baktılar’’ dedim kendi kendime. Yine de 50 liraya peynir bulan olursa haber versin.
Biz dönelim ÜFE ve TÜFE’ye…
2021 haziranından 2022 mayısına, TÜİK’ten açıklanan 12 aylık üretici ve tüketici enflasyon oranlarını çıkardım...

Bakıyorum, 12 aylık sürede üretici fiyatları iki artıyorsa tüketici fiyatları bir artıyor.
Her birinin 12 aylık ortalamasına baktım (yıllık enflasyon oranlarını toplayıp 12’ye böldüm) durum yine aynı. ÜFE’nin ortalaması 74.31, TÜFE’nin ortalaması 38.35 çıkıyor.
Buna göre bir perakendecinin bir yıl önce 100 liraya aldığı malın fiyatı 174 lira 31 kuruşa çıkmış oluyor. Perakendeci alıp sattığı mala gelen zamları eksik yansıttığı için 100 lirası ancak 138 lira 35 kuruşa çıkıyor. Şimdi aynı malı alıp tezgâha koyabilmesi için elindeki paraya 35 lira 96 kuruş daha eklemesi gerekiyor. 
Haydi bir iki aylık farkı ‘‘aracı sineye çekti’’ diyelim. Bütün yıl zararına ticaret yapılmaz ki…
Bir başka açıklanması çelişki daha…  ‘
‘ÜFE'de, fiyatların özellikle üreticilerden derlenmesi esastır ve ürün fiyatları vergiler hariç, yurt içi peşin satış fiyatlarıdır. TÜFE'de ise fiyatlar, üreticilerin yanı sıra toptan satış noktalarından da (sebze, meyve ve balık hâllerinden) derlenir; toptan eşya fiyatlarına Katma Değer Vergisi (KDV) gibi vergiler dahil edilir. TÜFE bulunur.’’
Durum böyleyken ve ‘‘tarlada şu kadar, markette şu kadar katına çıkmış’’ haberlerinden geçilmezken, nasıl oluyor da tüketici enflasyonu, üretici enflasyonun yarısı kadar çıkıyor?
Zabıta baskınlarıyla bezdirdiğimiz aracıların günahına mı giriliyor, birileri bizimle kafa mı buluyor? Yoksa ÜFE ve TÜFE’de bir ‘‘tufa’’ mı var
Kimse ‘‘çürük’’lük yapmasın, neyse doğrusu açıklasın!
 

YORUM EKLE

banner20

banner21